تبلیغات
وب نوشت حکمت - کار فرهنگی
وبلاگicon


بازدید : مرتبه
تاریخ : یکشنبه 7 خرداد 1391
بخشی از کتاب ده گفتار:
نسبیت و موقت بودن وسیله ها


یک چیز در یک جا وسیله ی هدایت است و بسا هست همان چیز در جای دیگر وسیله ی گمراهی و ضلالت باشد. منطقی که یک پیرزن را مؤمن می کند اگر در مورد یک آدم تحصیل کرده به کار برده شود او را گمراه می کند. یک کتاب در یک زمان، متناسب ذوق عصر و ذوق زمان و سطح فکر زمان بوده و وسیله ی هدایت مردم بوده است و همان کتاب در زمان دیگر اسباب گمراهی است. ما کتابها داریم که در گذشته وظیفه ی خود را انجام داده اند و صدها و هزارها نفر را هدایت کرده اند ولی همان کتابها در زمان ما کسی را هدایت نمی کند، سهل است، اسباب گمراهی و شک و حیرت مردم می باشد، از کتب ضَلال باید شمرده شود؛ خرید و فروش آنها، طبع و نشر آنها خالی از اشکال نیست. 
عجب! کتابی که هزارها بلکه دهها هزار را در گذشته هدایت کرده است، حالا از کتب ضلال است؟ ! بلی، جز کتاب آسمانی و گفتار واقعی معصومین، هر کتاب دیگر را که در نظر بگیریم یک رسالتی دارد برای یک مدت موقت و محدود؛ آن مدت که گذشت آن رسالت تمام می شود.
این مطلب که عرض کردم یک مسئله ی مهم اجتماعی است و هنوز برای ما به صورت یک معما و یک مجهول که باید آن را حل کرد طرح نشده است. من انتظار ندارم که در این جلسه کاملاً مطلب روشن شود. مکرر باید گفته شود تا ما باور کنیم که وسایل هدایت هر زمانی مخصوص خود آن زمان است. لازم است شواهدی از متن اسلام بر این مطلب بیاورم تا معلوم شود در آثار اسلامی به این مطلب توجه داده شده.

آیه ای در ابتدای سخنرانی خواندم:

اُدْعُ اِلی ٰ سَبیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتی هِیَ اَحْسَنُ.

این آیه ی کریمه به اتفاق مفسرین، سه وسیله ی مختلف برای دعوت و هدایت مردم ذکر کرده و هریک از این سه وسیله برای یک مورد مخصوص است. می فرماید:

مردم را به راه پروردگارت بخوان. کلمه ی «رب» هرجا که ذکر می شود عنایتی است به معنی تربیت. چون مقام، مقام دعوت و تربیت است با کلمه ی «رب» تعبیر شده: مردم را به راه پروردگارت بخوان، آن راهی که مردم باید پرورش داده شوند و تربیت شوند به آن راه. مردم را بخوان. با چه وسیله؟ به وسیله ی حکمت. حکمت یعنی سخن متقن و محکم که قابل خدشه و تشکیک نیست؛ به اصطلاح منطقیین و حکما یعنی سخنی که مقدماتش صد درصد یقینی است. یعنی مردم را به راه پروردگارت بخوان با برهان و حکمت و علم صد درصد خالص و عقل خالص.
مفسرین گفته اند دعوت کردن به وسیله ی حکمت و برهان و دلیل عقلی و علمی برای یک دسته ی خاص است که استعداد آن را دارند.
وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ یعنی مردم را به راه پروردگارت بخوان به وسیله ی موعظه ی خوب و پند و اندرزهای دلپسند. بعضی از مردم استعداد بیان عقلی و علمی ندارند، اگر مسائل علمی برای آنها طرح شود گیج می شوند. راه هدایت آنها پند و اندرز است. با تمثیل و قصه و حکایت و هر چیزی که دل آنان را نرم کند باید آنها را هدایت کرد. سر و کار موعظه و اندرز با دل است، و اما سر و کار حکمت و برهان با مغز و عقل و فکر است. اکثریت مردم در مرحله ی دل و احساسات اند نه در مرحله ی مغز و عقل و فکر.
وَ جادِلْهُمْ بِالَّتی هِیَ اَحْسَنُ. اگر با کسی روبرو شدید که غرضش کشف حقیقت نیست، غرضش این نیست که حقیقتی را بفهمد، آمده برای مجادله و حرف زدن و ایراد گرفتن، در کمین است یک کلمه ای بشنود آن را مستمسک قرار دهد و هو کند و مجادله نماید، تو هم با اینچنین شخصی مجادله کن. اما تو به نحو احسن مجادله کن، در مجادله از راه حق و حقیقت خارج نشو، در مجادله بی انصافی نکن، حق کشی نکن، دروغ به کار نبر، و امثال اینها.
این آیه طرق مختلفی برای هدایت ذکر می کند و هر طریقی برای موردی خاص است. پس معلوم می شود وسیله ای که باید در مقام هدایت به کار برد یکسان و یکنواخت نیست.



طبقه بندی: امربه معروف ونهی ازمنکر،  قرآن و حدیث،  عمومی،  عطش، 
برچسب ها: شهید مطهری، ده گفتار، رهبری نسل جوان، کارفرهنگی، جذب جوانان، حکمت، مجادله، موعظه و پند،
ارسال توسط هادی
زلال وحی
کشکول
شهدا شرمنده ایم
خبرنامه





Powered by WebGozar

آرشیو مطالب
صفحات جانبی
روزشمار

ابزار وبمستر

خرید شارژ

دانلود

قالب وبلاگ